Arkade Blog

Kun je ook allebei zijn?

Door Lenore Hehenkamp, Onderwijsbegeleider identiteit en levensbeschouwing

Een school in Amsterdam Oost had me gevraagd lessen te geven over Hindoeïsme. Een woord dat niet zomaar uit te spreken is voor de jongere groepen, laat staan te begrijpen waar het over gaat.

Mijn startvraag is dan ook altijd; “stel dat een leerling van groep 1/2 binnen loopt en aan jullie vraagt wat “geloof” betekent? Wat zouden jullie antwoorden?”

“Geloof is dat je in een God gelooft of in Allah en dat je dat weet maar ook weer niet zeker. Geloof is geloof in jezelf. Of dat je naar de hemel gaat en alleen de mensen die al dood zijn weten het zeker.

Een mooie start van de les. Ik laat de leerlingen spullen aanwijzen van de rijk uitgestalde tafel. Het verhaal van Ganesh, de olifanten-god, levert veel gesprekstof op. “Hoe kan iemand het hoofd van iemand anders afhakken? Hoe kan iemand dat niet met opzet doen?” We hebben een gesprek over boosheid en emoties en achteraf spijt hebben.

Vervolgens wijzen de leerlingen een afbeelding aan waar de goden Parvati en Shiva als één god staan afgebeeld. De leerlingen zeggen; “Dat is goed en kwaad, god en de duivel.”

Ik vertel dat de goden in verschillende gedaantes naar de aarde kunnen komen om de mensen ergens bij te helpen of ze iets te leren. En één van deze gedaantes is een god die man en vrouw tegelijk is of geen man en geen vrouw. Hier moeten de leerlingen even over nadenken.

Het thema gender speelt veel, op school maar ook in de media. Wat is mannelijk? Wat is vrouwelijk? Welke normen hangen er aan deze termen en wat wordt getolereerd? En mag gender ook meer fluïde ervaren worden? Gender-fluid, een Engelse term die ook in Nederland wordt gebruikt, betekent het volgende:

“Gender-fluid is a nonbinary gender identity that’s not fixed and is capable of changing over time.”

Het doet mij denken aan een jongen die een andere jongen terecht wees. Hij zat te vrouwelijk. Hij moest zijn benen niet over elkaar heen slaan. Of een jongen die met gelakte nagels op school kwam en kritiek kreeg omdat nagellak alleen voor meisjes is.

Best heftige opmerkingen vind ik, die mij ook persoonlijk raken. Kunnen we met leerlingen het gesprek aangaan over mannelijk en vrouwelijk? Zou gender meer fluïde kunnen zijn? Wat is er voor nodig om over deze thema’s met leerlingen in gesprek te gaan? In het publieke debat worden religie en seksuele diversiteit vaak tegenover elkaar gezet terwijl dit voorbeeld laat zien dat dit een aanleiding kan geven om op een constructieve manier het gesprek aan te gaan. In de oudste wereldreligie bestonden zelfs gender fluïde goden!

 

Auteur van dit bericht

Lenore Hehenkamp, Onderwijsbegeleider identiteit en levensbeschouwing:

‘Mijn anders zijn bestaat bij de gratie van jouw anders zijn.’