twitter-logo-2 facebook-art Arkade LinkedIn

Arkade-logo01

 

 Pasen lores Page 04-800x567

afbeelding: Pasen vertelplatenset De Schatkoffer

Identiteit in de praktijk

We legden Coby Speelman, freelancer bij Arkade, enkele vragen van leerkrachten voor rond de paasverhalen. Leerkrachten geven aan dat ze opgegroeid zijn met een uitleg van deze verhalen, waar ze nu niet meer mee uit de voeten kunnen. Voor andere leerkrachten zijn het onbekende verhalen. Zij willen de verhalen wel vertellen, maar weten niet hoe ze de betekenis ervan kunnen interpreteren. Coby promoveerde op ‘zinontdekkend leren’, een filosofische benadering voor het omgaan met levensbeschouwelijke verhalen en reikt wat handvatten aan waarmee deze verhalen meer toegankelijk kunnen worden. 

“We willen op school graag de Paasverhalen uit de bijbel vertellen, maar we weten niet goed hoe we dat kunnen doen. Hoe vertel je aan jonge kinderen over het lijden en de dood van Jezus? Hoe kunnen we dat uitleggen?”

Bij levensbeschouwelijke vorming in het onderwijs werken we tegenwoordig met een hermeneutisch-communicatieve benadering. We gaan ervan uit dat de verhalen in levensbeschouwelijke bronnen, waarin vaak gebruik gemaakt wordt van symbolen en metaforen, niet slechts één vaststaande betekenis hebben. Er kunnen meerdere betekenissen in ontdekt worden, door ze opnieuw te interpreteren en daarover met elkaar van gedachten te wisselen. Zo blijven het geen verhalen die lang geleden gebeurd zijn, maar worden het verhalen die ook betekenis bevatten voor onze persoonlijke ervaringen en levensvragen in de huidige tijd. 

“Maar hoe begeleiden we onze leerlingen van de basisschool daarbij?”

Wat kan helpen is om eerst eens te kijken naar het thema van de verhalen. Dat gaat over nieuw leven na een periode van angst, verdriet en dood. Het donker verdwijnt en het leven wordt weer licht. Er is weer hoop, er zijn nieuwe mogelijkheden.Bij de jongste kinderen is het beter niet de nadruk te leggen op het lijden en sterven van Jezus. Dat is te zwaar. Het is genoeg als er verteld wordt dat Jezus en zijn vrienden bedroefd zijn omdat er mensen zijn die Jezus kwaad willen doen en dat hij gevangen genomen wordt. De opstanding is een nieuw begin, dat voor kinderen beter te begrijpen is door een verbinding te maken met het nieuwe leven in de natuur tijdens de lente. Kale boomtakken krijgen weer bladeren, uit de bollen in de grond komen prachtige bloemen op enz. Wat dood lijkt, kan toch weer tot leven komen. Soms is het nieuwe begin er al, maar kun je het nog niet zien. Met oudere leerlingen kan al wel gesproken worden over de verbinding van deze verhalen met hun eigen leven. Soms is daar ook verdriet, lijkt het of je niet meer verder kunt. Soms blijken er dan toch weer nieuwe mogelijkheden te zijn en is er weer hoop. Dan wordt het Pasen in je eigen leven en kun je weer opstaan, een nieuw begin maken. 

Kunnen de kinderen daar voorbeelden van geven? 

In de verhalen zijn veel aanknopingspunten te vinden voor gesprekken. Petrus had heel veel spijt nadat hij gezegd had dat hij Jezus niet kende. Wat is spijt? Hoe voel je je dan? Hoe kun je dan toch weer verder gaan? Kun je begrijpen dat Petrus niet durfde te zeggen dat hij Jezus kende? 

“Hoe kan ik met kinderen praten over het begrip ‘zonde’ in deze verhalen? Moest Jezus sterven voor onze zonden? Wat betekent dat? Zelf vind ik dat een heel moeilijk stuk in deze verhalen.” 

Dan is het goed om te bedenken dat ‘zonde’ in de bijbel gaat over alles wat ‘jammer’ is in je leven, de belemmeringen waardoor je niet verder kunt, alles wat je tegenhoudt om verder te gaan, wat je dwars zit, de dingen die maken dat je het niet meer ziet zitten, bij de pakken neerzit, terneergeslagen bent en niet meer kunt ‘opstaan’. Jezus roept de mensen op aan hem te blijven denken. Zolang we hem niet vergeten zijn en zijn handelwijze proberen na te volgen, leeft hij voort in onze herinnering. “Je bent pas echt dood als iedereen je vergeten is’ was een lied van Bram Vermeulen en Freek de Jonge. Het viel me vorige week op dat dit ook de centrale gedachte is in de animatiefilm ‘Coco’ die nu in de bioscopen draait en al door veel kinderen is bekeken. Het grote thema van de paasverhalen is nog actueel! 

Coby Speelman, freelance onderwijsbegeleider identiteit en levensbeschouwing